Studio Roosegaarde - Afsluitdijk

Algemene toelichting op het project

De Nieuwe Afsluitdijk is een samenwerking van het Rijk en de regio voor de versterking en vernieuwing van het internationale icoon ‘De Afsluitdijk’. Om de veiligheid van de dijk in de toekomst te kunnen garanderen, heeft het Rijk de Rijksstructuurvisie Toekomst Afsluitdijk opgesteld. In deze visie zullen de dijk en de verschillende werken die erbij horen een grootschalige versterking ondergaan. Bovendien heeft de regio bepaalde ambities opgesteld op het gebied van duurzaamheid, die bij de vernieuwing van de dijk toegepast worden.

 

 

Afsluitdijk© Rijkswaterstaat - foto: Joop van Houdt
Het Monument - Afsluitdijk

Ruimtelijke kwaliteit in het project

De ruimtelijke kwaliteit van het project ontstaat doordat veiligheid, duurzame energie, ecologie, recreatie en toerisme gecombineerd worden in het ontwerp van de dijk. De ideeën versterken elkaar, waardoor een innovatief ontwerp van de ‘Nieuwe afsluitdijk’ tot stand komt.

De dijk wordt versterkt, waarbij er bij een zware storm water over de dijk mag stromen. De dijk krijgt een steviger bovenlaag. Ook de sluizen in Den Oever en Kornwerderzand worden versterkt.

Vanuit de IJssel komt er steeds meer water in het IJsselmeer. De twee spuisluizen lozen dit overtollige water in de Waddenzee. Door de stijging van de zeespiegel staat het waterpeil in de Waddenzee soms hoger en is het nodig om overtollig water over te pompen. Daarom worden er pompen gebouwd in de spuicomplex bij Den Oever.

Doordat het op de afsluitdijk vaak hard waait, er een hoogteverschil is in waterstand en een verschil tussen zoet en zout water kunnen we uitstekend duurzame energie winnen. Er wordt een pilot gestart waarbij energie uit water wordt gehaald door het verschil in zoutconcentratie (Blue Energy) en er komt een test centrum voor wind, zon, water en opslag van energie.

Rijkswaterstaat en De Nieuwe Afsluitdijk willen de ecologische verbinding tussen de Waddenzee en het IJsselmeer herstellen. Dat is goed voor de natuur en in het bijzonder voor de visstand in beide belangrijke natuurgebieden. De vismigratierivier is een innovatieve oplossing, waarbij een ecologische verbinding ontstaat tussen de Waddenzee en het IJsselmeer. Tot slot komt er op de Afsluitdijk een beleefcentrum voor het toerisme. Deze initiatieven dragen bij aan innovatie en kennisontwikkeling, geven hoogwaardige werkgelegenheid en trekken onderzoekers en toeristen. Het is de start van duurzame innovatie en daarmee is ‘De Nieuwe Afsluitdijk’ een voorbeeld voor Nederland en de rest van de wereld.

stroming in westelijk sluitgat de Vlieter, 1932 - bron: De Afsluitdijk
Impressie vismigratierivier - Feddes Olthoff

Ruimtelijke kwaliteit in het proces

Voor de Nieuwe Afsluitdijk heeft Rijkswaterstaat overheden, marktpartijen en kennisinstellingen gevraagd om met innovatieve oplossingen te komen. Deze oplossingen konden tegelijkertijd met de versterking van de dijk uitgevoerd worden en geven het project ruimtelijke kwaliteit. Door de ontwikkeling van de Afsluitdijk als toeristische trekpleister kunnen de kop van Noord-Holland en Friesland meeprofiteren. In de Structuurvisie Toekomst Afsluitdijk (2011) wordt geregeld dat het Rijk verantwoordelijk is voor de veiligheid van de dijk en het waterbeheer. De regio is verantwoordelijk voor de ambities op het gebied van duurzame energie, natuur, ruimtelijke kwaliteit en recreatie/toerisme. Deze ambities zijn vastgelegd in de Ambitie Agenda Afsluitdijk en de kaders voor ruimtelijke kwaliteit in het masterplan beeldkwaliteit. Het Rijk en de regio hebben tot slot een Q-team gevormd, waarin professionals advies geven over de ruimtelijke kwaliteit van het project. Initiatieven worden bijvoorbeeld beoordeeld op landschappelijke inpassing of cultuurhistorie. Het gaat om behoud en versterking van de bestaande ruimtelijke kwaliteit en aantrekkelijkheid van de dijk. Samen werken het Rijk en de regio aan een veilige, duurzame, aantrekkelijke en toekomstbestendige dijk.

 

Lichtpoort - Studio Roosegaarde